Phụ nữ có cần học để “nữ tính” hơn?

“Thói quen nhất định giúp bạn cải thiện tính nữ bản thân trở thành cô gái vạn người mê.”

“Luôn dress up vì bạn biết năng lượng nữ tính giúp bạn thành công hơn trong công việc và cuộc sống.”

Gần đây tính nữ bỗng trở thành đề tài được bàn tán xôn xao khắp các nền tảng truyền thông. Vậy tính nữ có thực sự mang sức mạnh “thần thánh” tới vậy? Trong một xã hội văn minh hiện đại, khi những chấp niệm sai lầm về tính nữ được lan truyền nhanh chóng qua những video “dạy” về tính nữ gây ảnh hưởng trực tiếp tới phụ nữ, ta cần nhận thức rõ tính nữ và sức mạnh của tính nữ, bởi đây chính là bước đầu tiên để ta thực hành tính nữ lành mạnh.

Tính nữ được hiểu như thế nào?

Thuật ngữ Tính nữ hay femininity được định nghĩa là tổ hợp các thuộc tính, hành vi và đặc điểm gắn liền với người nữ. Do sự phân chia đơn giản ban đầu, cùng với những ảnh hưởng của yếu tố sinh học và vai trò ban đầu của phụ nữ trong xã hội, các đặc điểm là gắn với với tính nữ thường được hiểu là mềm mại, nhu thuận, đồng cảm và nhạy cảm.

Ngày nay, khi phụ nữ và đàn ông đều tham gia vào các hoạt động xã hội, tính nữ và cả tính nam không bị giới hạn bởi giới tính sinh học. Nam giới không nhất thiết phải mạnh mẽ, nam tính; nữ giới không nhất thiết phải nhu mì, dịu dàng. Song, do chính hai thuật ngữ có “nam” và “nữ”, khiến nhiều người lầm tưởng chúng cũng hiện diện trong tính cách tương ứng của người nam và người nữ.

Tuy nhiên, tùy vào từng xã hội, văn hoá và định kiến cá nhân mà những đặc điểm này có thể khác đi, bởi lẽ tính nữ cũng là một cấu trúc xã hội, chịu ảnh hưởng của quá trình xã hội hoá. Ở phương Tây, ý nghĩa thông thường về tính nữ bao gồm “sự yếu đuối về mặt thể chất, không giỏi tự vệ bằng vũ lực và sự tuân thủ” (theo nghiên cứu năm 2007 của Schippers). Trong khi đó tại nhiều nền văn hoá Đông phương, đặc biệt là Trung Quốc, tính nữ gắn liền với tư tưởng Nho Giáo và được tóm gọn trong thuyết “Tam tòng tứ đức” – “tam tòng” tức “Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”, “tứ đức” tức phải đủ “công – dung – ngôn – hạnh”.

Truyền thông dạy ta bước vào năng lượng nữ tính như thế nào?

Trong các thảo luận hiện nay về tính nữ, đặc biệt là trên trang cá nhân của một số Content Creator (nhà sáng tạo nội dung), tính nữ không được hiểu theo cái nhìn chính thống mà được hiểu nhiều dưới dạng năng lượng, gồm năng lượng cao và năng lượng thấp. Khái niệm năng lượng này dùng để mô tả những trạng thái khác nhau của năng lượng nữ tính mà một cá nhân có thể thể hiện, dù dạng năng lượng cao – thấp này không tồn tại trong xã hội học. Điều này phản ánh sự phát triển của những đặc điểm được gán cho tính nữ thông qua xã hội hoá, cũng như thông qua trải nghiệm phổ biến về cách mà cả phụ nữ và nam giới tương tác với thế giới xung quanh.

Ngôn ngữ truyền thông đã vẽ nên một người có tính nữ cao qua những biểu hiện như:

Luôn cảm thấy biết ơn cuộc sống
Tự tin và yêu bản thân vô điều kiện
Trực giác nhạy bén
Sáng tạo, linh hoạt
Mềm mỏng khéo léo
Biết cách tạo ra bầu không khí hài hoà
Không để năng lượng tiêu cực xung quanh ảnh hưởng tới tâm trạng

Trái lại, tính nữ tính thấp lại gắn với hai cách hiểu. Cách hiểu thứ nhất quy người có năng lượng nữ tính thấp là người luôn thiếu tự tin, tự trọng về bản thân, luôn cảm thấy bất an và không hài lòng với mọi thứ xung quanh; hay bị gò bó bởi những khuôn mẫu mà không dám thử thách bản thân; thiếu sự quan tâm tận tụy tới những người mà mình yêu quý và khó lòng tin tưởng cũng như mở lòng với người khác. Cách hiểu thứ hai cho rằng người mang tính nữ thấp đồng nghĩa với việc họ có tính nam cao, bởi họ đang để những đặc điểm gắn với tính nam như cứng rắn, logic, độc lập tự chủ… lên ngôi.

Trên nền tảng TikTok, không khó để bắt gặp một video hướng dẫn ta từng bước cần học để có được tính nữ, hay chỉ dẫn ta tìm lại tính nữ mà ta đã bỏ quên. Một cách học phổ biến là học theo kiểu trừu tượng, được đề cập trong video gần 500.000 views của một TikToker mang tên Gardens of Eden: Bắt đầu bằng cách khởi động lại thứ dòng chảy đang tồn tại trong cơ thể, hãy tưởng tượng cơ thể bạn là một dòng nước, và để dòng nước ấy được trôi chảy tự do.

Cách học thứ hai là cụ thể hoá bằng hành động, Youtuber Sunhuyn đã chỉ ra 7 điều để trở nên nữ tính hơn qua video mang tên Cách mình nuôi dưỡng sự nữ tính để được yêu nhiều hơn, cụ thể đó là:

Thay đổi cách đối xử và trò chuyện với người khác
Chậm lại một chút
Học cách nhận
Không cần chứng minh bản thân quá nhiều
“Being” thay vì “Doing”
Học cách nhờ vả sự giúp đỡ
Dành thời gian chăm chút bản thân

Nhiều người dùng mạng xã hội khác còn chia sẻ cách họ “luyện tập” tính nữ qua việc tập các bộ môn như yoga hay pilates – vốn là những môn thể thao rèn luyện sự mềm dại, dẻo dai và uyển chuyển của cơ thể.

Những cách học trên đều hướng tới việc nuôi dưỡng tính nữ bằng cách phát triển những khía cạnh mềm mại và nhạy cảm của bản thân người nữ. Cách học thứ nhất nhấn mạnh đến sự tự do trong cảm xúc và bản thể, cho phép người nữ kết nối với những cảm xúc nữ tính một cách tự nhiên và trực quan hơn. Phương pháp này khuyến khích sự khám phá nội tâm và sự chấp nhận bản thân, từ đó tạo ra một hình ảnh về nữ tính không bị ràng buộc bởi các chuẩn mực xã hội. Cách học thứ hai lại mang tính thực tiễn hơn khi được cụ thể hoá bằng hành động, nhấn mạnh vào việc thay đổi hành vi và thói quen hàng ngày để nuôi dưỡng tính nữ.

Về mặt tích cực, hai cách học trên đều chỉ ra rằng tính nữ không chỉ là một trạng thái mà còn là một quá trình liên tục của sự phát triển và tự khám phá. Tuy vậy, cả hai cách lại cho ta thấy tư duy vẫn còn mắc kẹt trong ý nghĩa hạn hẹp về tính nữ của người làm video, khi chỉ tập trung vào các hành vi truyền thống và hình ảnh lý tưởng hóa về phụ nữ.

Vì sao có áp lực phải rèn luyện tính nữ?

Trước khi quyết định cần phải luyện tập cho thật nữ tính để những người ngoài kia giúp đỡ, che chở hay yêu ta nhiều hơn, hãy nhìn nhận thật kỹ lý do tại sao phụ nữ ngày nay lại được khuyên cần trở nên nữ tính hơn nhiều đến thế. Sự nữ tính, từ lâu đã được coi như “vũ khí” của người phụ nữ, bởi nữ tính sẽ giúp ta dễ dàng đạt được điều mình muốn, nữ tính sẽ khiến cuộc sống trở nên xuôi chèo mát mái. Thực tế, từ tấm bé phụ nữ cũng được dạy lấy nhu thắng cương, phải mềm mỏng thì mới được việc. Đặc biệt, trong mối quan hệ với đàn ông, phụ nữ thường được khuyến khích học cách lấy lòng, thuyết phục bằng những biểu hiện nữ tính, để được che chở chiều chuộng, để “được yêu nhiều hơn”, vì “anh hùng khó qua ải mỹ nhân.”

Nhưng thứ “vũ khí” này liệu có thật sự bảo vệ phụ nữ, hay chỉ càng khoét sâu thêm vào vết thương định kiến chưa lành?

Tiêu chuẩn “nữ tính” đè nặng lên phụ nữ khiến bất cứ sự khác biệt nào về ngoại hình hay tính cách đều không được dung thứ. Những người phụ nữ muốn đạt được mục đích phải gò mình vào một khuôn mẫu chật hẹp, để rồi họ tự nội hóa kinh nghiệm và truyền lại cho thế hệ phụ nữ kế tiếp như “bí kíp sinh tồn”. Tỏ ra nữ tính, quả thật có thể khiến một phụ nữ đạt được mục đích ngắn hạn, như kí được một hợp đồng, lấy lòng được gia đình bạn trai, nhưng về lâu dài chẳng thể phá bỏ những định kiến mà cô ấy và những phụ nữ khác đang phải đối mặt.

Trong thời đại lên ngôi của nội dung số và cách tiếp nhận thông tin vội vã, khi các Content Creators trở thành những người đại diện cho những khuôn mẫu và chuẩn mực, họ cũng đồng thời tạo ra những ảnh hưởng sâu sắc đến quan niệm về sự nữ tính. Ngay cả những người chưa bao giờ quan tâm đến vấn đề tính nữ, cũng bị cuốn vào những tiêu chuẩn này, và rồi cảm thấy áp lực phải đạt được những hình mẫu mà các Creators này xây dựng, từ đó dẫn đến cảm giác mình không đủ nữ tính hoặc tự ti về bản thân. Điều này dẫn đến việc định hình một khái niệm hẹp về nữ tính khi không phản ánh được sự phong phú của tính nữ trong xã hội hiện đại.

Tính nữ có cần thiết phải được luyện tập?

Tính nữ thời nay đã vượt xa những phẩm chất như đồng cảm và chăm sóc, đón nhận nét nữ tính trong thế giới hiện đại đồng nghĩa với việc tôn vinh những cách thức đa dạng mà phụ nữ thể hiện bản thân, thách thức những định kiến truyền thống, tôn trọng sự đa dạng của trải nghiệm và bản sắc nữ tính, và trao quyền cho phụ nữ tự định nghĩa mình theo cách riêng.

Khi mang tính nữ ra là một thứ cần được học và được dạy, họ đang biến tính nữ thành công cụ và vô tình đặt lên vai người nữ áp lực phải duy trì hình ảnh hoặc hành vi nhất định để đạt được điều mình muốn. Việc nhìn nhận tính nữ như vậy không chỉ sai lệch với bản chất thật sự của nó mà còn có thể gây hại cho chính phụ nữ, bởi một khi nỗi lo mình không đủ tốt xuất hiện trong lòng họ khi không đạt được kỳ vọng xã hội, tính nữ độc hại lại lên ngôi. Và thử tưởng tượng xem, nếu xã hội chỉ tập trung vào cách phụ nữ sử dụng tính nữ để đạt được mục đích nào đó, thay vì nhìn nhận họ như những cá nhân độc lập với nhiều khía cạnh và tiềm năng khác nhau, phụ nữ còn cần thêm bao nhiêu nỗ lực để chứng minh giá trị bản thân?

Phụ nữ có quyền tự do khám phá và xác định mình sẽ nuôi dưỡng tính nữ như thế nào. Tính nữ nên được hiểu đúng, với chính cả phụ nữ. Không phải mua kẹp hoa cài tóc mới là “nữ”, không phải lúc nào cũng phải giữ phong thái lạc quan, điềm tĩnh mới là “tính nữ cao”. Phụ nữ có quyền tự ôm trọn tính nữ của chính mình và thể hiện tính nữ ấy theo cách mình muốn, bởi không một chuẩn mực xã hội hay chuẩn mực về nữ tính nào đáng để họ hy sinh bản ngã của bản thân.