Mình chưa bao giờ là một người giỏi make up. Nhưng mối quan hệ của mình với make up cũng thay đổi giống như cách mình dần trưởng thành trong những ý niệm về bản thân và sự nữ tính vậy.
Năm tuổi, khi gia đình lần đầu có được căn nhà riêng sau khi chuyển từ căn tập thể mà bố mẹ được nhà nước cấp cho, lần đầu tiên mình lục túi đồ make up của mẹ. Cây son, hộp phấn khi ấy không chỉ mở ra một thế giới màu sắc, mà ngay cả khi 5 tuổi, mình cũng lờ mờ hiểu được đây cũng là những món đồ rất quý giá với mẹ. Mẹ lớn lên với chiến tranh, với sơ tán, với đi đào giao thông hào trong phong trào sinh viên, thì lần đầu mình thấy đồ trang điểm chắc cũng là những tháng ngày đầu tiên mẹ biết thế nào là make up. Mình nhớ nhất là chiếc son gió huyền thoại mang trong mình bí ẩn mà bao thế hệ vẫn thường thắc mắc. Vì sao một thỏi son không màu, hoặc thậm chí màu cam, màu xanh mà đánh lên môi lại ra màu hồng? Nhớ thời đó, khoảng những năm 90, trên báo chí rộ lên tin tức về dịch bệnh bò điên. Mẹ không cho mình nghịch nghich son nữa vì người ta nói trong son có chứa mỡ bò nên đánh son cũng có thể mắc bệnh.
Tám tuổi, như bao đứa bạn khác, được trang điểm là một dịp trọng đại. Mắt phải thật xanh, môi phải thật đỏ, má phải hồng như một quả mận chín. Người ta có thể nhận ra đâu là một đứa trẻ lần đầu được trang điểm chỉ trong 2 giây, vì chúng sẽ nói mà không dám để môi chạm vào nhau. Năm đó mình học lớp Ba, lần đầu tiên mình thấy thật ngại khi phải nắm tay một đứa con trai khi diễn văn nghệ. Ngại đến nỗi mình nghĩ hay là mình sẽ mang theo một cái que nhỏ, nếu mỗi đứa đều nắm vào một đầu cái que thì về lý thuyết vẫn không tính là nắm tay nhau.
Và rồi trong suốt cả thời gian đi học, mình chưa từng có nhu cầu và có áp lực đồng trang lứa nào về việc trang điểm hay nói rộng ra là cả việc ăn mặc hay “làm đẹp” nói chung. Sự vô lo về các tiêu chuẩn đó là một sự bảo toàn tính ngây thơ mà hoàn cảnh đã tạo ra cho mình. Nhưng nó cũng tạo ra một đứa con gái 17 tuổi lúc đó hoàn toàn mù tịt về làm đẹp.
Mười bảy tuổi rưỡi, trước khi đi du học mẹ dẫn mình đến một cửa hàng mỹ phẩm. Tại đây lần đầu tiên mình được chỉ cách chuốt mascara, kẻ lông mày, đánh má hồng. Bộ mỹ phẩm mua hôm ấy sau này vẫn theo mình hết nước này đến nước khác, nhưng thật sự những lần nó được lấy ra dùng chỉ đếm trên một bàn tay. Bởi vì một buổi chiều đó không đủ để mình có kiến thức về trang điểm, về mỹ phẩm, về bản thân và những phong cách mà mình phù hợp. Đống mỹ phẩm vẫn trông thật “ngợp” và mình luôn không biết bắt đầu từ đâu.
Mười tám tuổi, mình quen bạn trai đầu tiên qua một người bạn chung nhà. Những lần đi chơi với anh ấy cũng là những lần hiếm hoi mình lôi đồ ra chuốt mascara, kẻ mắt, tô son. Nhưng có vẻ những nỗ lực ngô nghê ấy không đủ và thậm chí còn có phần phản tác dụng. Bạn trai mình, người Trung Quốc, đưa những tấm ảnh các cô gái Trung Quốc trên mạng cho mình xem và khuyên mình phải ăn mặc như thế này, để tóc như thế kia thì mới xinh đẹp.
Hai mươi tư tuổi, mình dậy từ 4 giờ để make up. Hôm nay mình làm cô dâu. Lần đầu tiên gặp chồng, mình để mặt mộc. Và mãi sau này cho dù có trang điểm hay không đều là do mong muốn của mình, chồng mình không quan tâm và mình nghĩ có khi anh cũng chẳng nhận ra. Layout cô dâu mình phó mặc hoàn toàn cho chị make up thân quen. Và vào ngày mà người ta coi là quan trọng nhất cuộc đời, chuyện make up chưa bao giờ nằm trong số những chuyện mà mình lo lắng.
Dịch COVID, mình kiệt quệ về mặt tinh thần khi vừa làm việc ở nhà vừa chăm con cùng chồng và đối diện với cảm giác tội lỗi khi không thể hoàn thành trọn vẹn cả hai vai trò. Lúc đó mình nghĩ đến việc học một kỹ năng mới để xốc lại tinh thần, và mình nghĩ đến học make up. Lần đầu tiên mình học cách đánh nền, cách phân biệt các loại cọ, cách gắn mi giả, cách đánh má hồng sao cho đúng. Lúc đó, mình hào hứng không hẳn bởi vì giờ đây mình có thể trở nên xinh đẹp hơn, mình thật sự đã hào hứng khi được học một điều mới, được bước vào một thế giới của đồ trang điểm và mỹ phẩm và chơi với nó theo cách của mình chứ không phải để xinh đẹp theo tiêu chuẩn của bất kì ai.
Sinh nhật năm 30 tuổi, mình làm một việc mà mình nghĩ là nếu trẻ không làm thì còn đợi gì nữa. Mình đi nhuộm toàn bộ tóc màu hồng. Sau khoảng hai tiếng đầu tiên thật sự phấn khích với mái tóc mới, mình nhận ra đây là một quyết định tồi tệ. Và đó cũng là lúc mình biết đến khái niệm về màu sắc cá nhân, và đâu sẽ là những màu sắc giúp các đặc điểm trên khuôn mặt mình nổi bật và hài hoà nhất. Mình bắt đầu áp dụng nó với make up. Nếu như trước đây “cô giáo” dạy mình về kỹ thuật, giờ mình đã biết chọn tông màu cho phù hợp, và cũng đủ hiểu bản thân để biết phong cách nào khiến cho mình tự tin nhất.
Đến giờ, mình vẫn dở tệ về make up, và để mặt mộc ra đường vẫn luôn là trạng thái mặc định. Nhưng nếu khi nào thích nổi loạn, mình có sẵn hũ kẻ mắt màu xanh dương. Khi nào cần đi tiệc, mình vẫn biết cách đắp đồ lên mặt sao cho không xúc phạm buổi tiệc. Mình có đủ đồ để đánh mắt bling bling cho con gái mỗi lần con biểu diễn, và trở thành thiên tài trang điểm trong mắt con. Với mình, make up chưa bao giờ là điều kiện cần, mà là một người bạn mình gặp trên hành trình khám phá ra tính nữ của chính mình.
