Tôi vừa trở về sau một chuyến công tác, nơi tôi được mời làm tập huấn viên cho một chương trình hội thảo kéo dài một tuần về một nội dung rất sát với kinh nghiệm chuyên môn của tôi. Ở tuổi 26, đây là một cơ hội lớn: tôi được trình bày trước những người tham dự đến từ khắp các nước trong khu vực, nhiều trong số đó là chuyên gia trong lĩnh vực của họ, và đa phần lớn tuổi hơn tôi. Áp lực là có, nhưng tôi vẫn tin rằng mình có thể chia sẻ những kiến thức và góc nhìn có giá trị.
Tôi biết mình phải làm gì, chứ không hề là một cô gái trẻ đi lạc vào hội thảo quốc tế.
Thế nhưng ngay trong lễ khai mạc, vị giám đốc của đơn vị tổ chức khi phát biểu cảm ơn các diễn giả và tập huấn viên đã gọi tên tất cả mọi người, trừ tôi – kể cả khi tôi ngồi cùng hàng ghế với họ và có biển tên ở ngay trước mặt. Khi được thành viên khác trong ban tổ chức nhắc khéo, ông chỉ cười trừ: “She looks so bright and young I thought she was an intern.” (Em ấy trông trẻ trung tươi sáng quá, cứ tưởng là thực tập sinh.)
Đến ngày cuối, một vị lãnh đạo khác tiếp tục “quên” tôi và liên tục cảm ơn “Paul và đồng nghiệp” (Paul là đồng nghiệp lớn tuổi đi cùng tôi – tên thật của ông đã được thay đổi). “Đồng nghiệp” ẩn danh ấy đã đứng lớp hơn nửa thời lượng của cả khoá tập huấn và luôn có mặt hỗ trợ học viên trong suốt cả tuần. Nhưng thôi, ai mà nhớ nổi tên một người trông như sinh viên năm hai?
Tôi không mặc gì kỳ quặc, không hành xử thiếu chuyên nghiệp, nhưng có lẽ cái “sai” lớn nhất là… tôi quá trẻ so với vai trò mà người ta hình dung, lại cũng trông rất trẻ so với chính số tuổi của mình.
May mắn của tôi là đồng nghiệp, các thành viên khác trong ban tổ chức, và đặc biệt là toàn bộ người tham dự luôn dành cho tôi những sự công nhận. Họ tích cực lắng nghe và chia sẻ ý kiến trong các phiên tập huấn, dùng kinh nghiệm cá nhân để bổ sung thêm vào nội dung bài giảng, đặt những câu hỏi hay trong suốt quá trình và bày tỏ sự cảm kích sau khi khoá học kết thúc.
Vài người đến hỏi tuổi tôi vào giờ giải lao – phần vì tò mò, phần vì bất ngờ và ngưỡng mộ. Tôi hiểu câu hỏi đó của họ không có hàm ý đánh giá; họ chỉ thấy tôi trông trẻ và có nhiều chia sẻ tự tin, sắc bén, nên muốn biết thêm về kinh nghiệm học tập và làm việc của tôi.
Và tất cả họ đều cười vui khi tôi đáp: “Em mãi mãi tuổi 16 trong tim.”
Trẻ trung, phóng khoáng, có một chút gì hơi “điên” nhưng vẫn vững vàng với kinh nghiệm và kiến thức, và đặc biệt là luôn mở lòng học hỏi – tôi lựa chọn xuất hiện đúng với cá tính của mình, không chỉ ở hội thảo này, mà ở mọi nhiệm vụ công việc khác.
Tôi vẫn ăn mặc chỉn chu, gọn gàng và tôn trọng không khí của hội thảo, song không cố gồng mình lên để trông “già dặn hơn cho hợp vai”. Không phải cứ không mặc chân váy bút chì với áo blazer, không đi giày cao gót nghĩa là đang cố tình “khác người cho vui”, và cũng không ai cần phải già đi cả chục tuổi chỉ để được tin là đủ giỏi.
Tôi biết mình không phải người duy nhất bị đánh giá thấp hay bị bỏ qua chỉ vì trẻ tuổi và là nữ giới. Nếu bạn từng bị gọi nhầm vai trong buổi họp, từng bị hiểu lầm là người mới trong khi bạn là người điều phối chính, từng hoàn thành cả dự án mà lời ghi nhận lại dành cho một đồng nghiệp nam nhiều tuổi hơn, bạn không hề đơn độc.
Phụ nữ trẻ có lẽ được xem là “hợp vai” hơn với vị trí trợ lý, thực tập sinh, hay người hỗ trợ hậu cần, nhất là khi xuất hiện trong một không gian dường như đã quen thuộc với những hình mẫu chuyên gia dày dạn kinh nghiệm hay diễn giả lâu năm.
Nhiều người cũng thường mặc định rằng người có nhiều tuổi đời và tuổi nghề thì có thẩm quyền hơn. Trong một số ngành nghề và bối cảnh nhất định, điều đó có thể đúng. Song ở rất nhiều trường hợp, tuổi tác không nên là thước đo cho khả năng thích ứng với xu hướng thị trường, đáp ứng yêu cầu công việc, truyền đạt thông tin hay ra quyết định.
Nhãn mác “trẻ” luôn đi kèm một dấu hỏi về năng lực. Nhất là khi trông bạn không có vẻ “chuyên nghiệp” theo một khuôn mẫu sẵn có: không trang điểm kỹ, không đóng bộ đồ công sở chỉn chu, không mang dáng vẻ “người lớn” trưởng thành, nghiêm nghị. Khi sự đánh giá dựa trên vẻ bề ngoài trước nhất, năng lực thật sự nhiều khi là điều cuối cùng được nhìn thấy.
Tôi đã kỹ càng nghiên cứu, cẩn thận chuẩn bị tài liệu, nhiệt tình chia sẻ và trao đổi với học viên – tôi tin rằng chừng đó là đủ để làm tốt công việc. Cho cùng, tôi vẫn tự hào vì mình đã góp phần làm nên một khóa tập huấn trọn vẹn, bởi những cuộc trò chuyện có ý nghĩa với người tham dự và những câu hỏi và lời ghi nhận phía sau hội trường cho thấy tôi không vô hình, dù có thể tôi không được nhắc tên.
Rất nhiều người trẻ đang nỗ lực mỗi ngày, không chỉ để hoàn thành công việc, mà để chứng minh rằng họ xứng đáng được lắng nghe và nhìn nhận. Việc “đủ tuổi” để được công nhận không nên nằm ở những con số, mà nằm ở khả năng học hỏi, thấu hiểu, lắng nghe, đào sâu và đóng góp thật sự. Khi người trẻ làm việc tận tâm và trách nhiệm, sự công nhận dành cho họ cũng nên được chân thành và nghiêm túc trao đi.
Hà Thu
I write with care and kindness. I write for care and kindness to reach further.
