Bước chân vào thế giới hẹn hò, tôi biết rằng mình sẽ tiếp xúc và gặp gỡ với rất nhiều người đàn ông khác nhau, và tất cả họ đều có những suy nghĩ và quan điểm đa dạng về phụ nữ, về nữ quyền hay bình đẳng. Khi tôi tự nhận diện bản thân là người ủng hộ nữ quyền, liệu người tôi hẹn hò có cần phải là một nhà nữ quyền, một người cùng tôi đấu tranh vì bình đẳng giới?
Có một điều chắc chắn rằng: chưa một ai trong số những người tôi từng hẹn hò tự nhận là một người ủng hộ nữ quyền một cách thẳng thắn và không do dự. Tôi chỉ có thể biết thái độ, tư tưởng và quan điểm của họ thông qua những lời lẽ và hành xử. Có người tôi từng quen, người cũng đã gật gù khi tôi thao thao về những nghiên cứu của mình trong lĩnh vực trao quyền cho phụ nữ, hoá ra vẫn coi những người anh đã từng cùng lên giường như những chiến tích và không ngại buông lời bình phẩm về ngoại hình của những cô gái anh nhìn thấy trên đường. Hay một dạo khác, tôi tranh cãi khá nhiều với bạn trai cũ khi anh ta khăng khăng phụ nữ có gì mà phải đấu tranh nữa. Anh sẵn lòng trả tiền cho mọi thứ tôi muốn, hết mực cưng chiều và săn sóc, vậy còn “quyền” gì nữa mà phải đòi? Nhiều người khác, khi nghe tôi nhắc đến nữ quyền, chỉ lặng lẽ cười cho qua chuyện.
Có lẽ tôi cũng chưa thể hoàn toàn trách cứ họ, khi vẫn còn thật nhiều những lầm tưởng về nữ quyền. Không ít người dễ cho rằng những người vận động cho nữ quyền đang cố hết sức để nâng phụ nữ lên và dìm đàn ông xuống, với một thái độ thù ghét, chống lại nam giới. Hình tượng những cô gái luôn giận dữ, sẵn sàng đấu khẩu khi có điều gì họ cho là chưa bình đẳng chắc hẳn khiến cho nhiều người phải dè chừng. Chính những hiểu lầm như vậy cùng với những khuôn mẫu đã dẫn đến thái độ xa lánh và bài trừ với phong trào đấu tranh này hay bất cứ ai gắn mình với sứ mệnh của nó. Khi một người chưa hiểu đúng về nữ quyền, thật khó để có được từ họ sự ủng hộ, chẳng nói đến việc họ có tự nhận mình là người hành động vì quyền nữ hay không.
Bản chất của nữ quyền là hướng đến bình đẳng giới, xoá đi những cách biệt về cơ hội và cách nhìn của xã hội đối với cả hai giới. Phong trào nữ quyền không phủ nhận những quyền bình đẳng mà phụ nữ đã đạt được trong chính trị và pháp luật, cũng không chối bỏ sự khác biệt về giới tính sinh học. Điều quan trọng là trao cơ hội và điều kiện để bất kỳ ai, thuộc giới tính nào cũng có thể làm những việc họ muốn mà không bị đóng khung trong những định kiến và kỳ vọng về giới tính.
Với tôi, những “nguyên tắc” của việc ủng hộ quyền nữ chỉ đơn giản thế này. Đó là khi quyền lực được chia sẻ, cán cân quyền lực không nghiêng về một bên nào. Những định kiến và chuẩn mực cố hữu được nhìn nhận lại để giải phóng cả nam và nữ khỏi những áp lực và kỳ vọng mà họ phải gánh vác chỉ vì giới tính của họ. Sự đa dạng về danh tính, bản dạng giới và cách thể hiện giới phải được tôn trọng. Đó cũng là khi nam và nữ giới được an toàn, không còn là nạn nhân của bạo lực trên cơ sở giới, cùng phát triển trong một môi trường lành mạnh, cho họ nhiều sự nâng đỡ và hỗ trợ.
Nghe to lớn là vậy, nhưng trong một mối quan hệ, người đồng minh của tôi cũng chỉ là một người bình thường. Trong một cuộc hẹn nọ, một anh chàng hào hứng kể cho tôi những trang thông tin về chủ đề giới và quyền nữ mà anh theo dõi, rồi nghe tôi đọc những bài thơ tôi viết về phụ nữ. Anh ta mê đá bóng, thích làm mọi việc độc lập, hết mình vì sự nghiệp và luôn mạnh mẽ dấn thân – những đức tính không lẫn vào đâu được của một người đàn ông “chuẩn mực” – nhưng lại cũng chân thành để tâm đến những điều tôi làm, tôn trọng mọi cách tôi thể hiện tính nữ của mình. Người bạn trai từng cau mày mỗi lần tôi nhắc đến “nữ quyền”, vẻ ngoài hầm hố và có phần hung dữ, thực ra ngày nào cũng ân cần cùng tôi phân chia xem ngày hôm đó mỗi người sẽ làm gì, sẽ hỗ trợ nhau như thế nào, và dần dần học cách hiểu tôi hơn qua những suy tư và lý tưởng.
Tất nhiên, họ vẫn có những hành động hay lời nói còn hàm chứa nhiều quan điểm đã lỗi thời, những khuôn mẫu ăn sâu bám rễ mà có thể chính họ cũng không ý thức. Nhưng thật may, họ vẫn lắng nghe tôi giải thích vì sao câu nói này lại hàm ý phân biệt, vì sao hành động kia lại thiếu tôn trọng, không càu nhàu, không tranh cãi, giống như cách tôi cũng sẽ lắng nghe họ mỗi lần tôi có gì chưa đúng, chưa hiểu, chưa hay.
Ta không cần phải bước từ một chiếc hộp này sang một chiếc hộp khác – không ai được lợi gì từ việc đóng khung bản thân vào những khuôn mẫu và định nghĩa. Tôi không đòi hỏi một người hôm qua còn cười cợt trước những phát ngôn của “đám nữ quyền”, hôm nay đã gọi tên mình là người đấu tranh vì quyền nữ, gán lên mình thêm một chiếc nhãn dán, chỉ vì họ hẹn hò với tôi hay vì bất cứ lý do gì khác.
Tôi vui khi có người ủng hộ và chia sẻ với những giá trị mà tôi theo đuổi, và thực lòng trân trọng khi anh ta lắng nghe để thấu hiểu lẫn nhau. Tôi cũng thấy thật mừng khi anh ta sẵn sàng thảo luận, thậm chí là tranh luận với mình, để cả hai cùng mở rộng quan điểm và góc nhìn. Đó là người đồng minh thực sự mà ai cũng cần có trên hành trình yêu thương và hành trình đấu tranh vì những điều lớn lao hơn.
Hà Thu
I write with care and kindness. I write for care and kindness to reach further.
