Ngoài việc được biết đến như vị Hoàng Hậu cuối cùng của chế độ quân chủ trong lịch sử Việt Nam, bà Nam Phương cũng đồng thời cũng là người chứng kiến ngày cáo chung của chế độ phong kiến khi vua Bảo Đại thoái vị hoàng đế năm 1945. Với nét duyên dáng, vẻ đẹp sang trọng cùng trí thông minh của mình, bà trở thành nguồn cảm hứng cho phong trào phụ nữ dấn thân vào xã hội, học tập, làm việc và phát triển bản thân.
Cuộc đời của Nam Phương Hoàng Hậu minh chứng cho một hành trình tự khám phá các nguyên mẫu tính nữ qua nhiều giai đoạn sống, mỗi nguyên mẫu mang đến cho bà những phẩm chất riêng biệt để vượt qua những thanh trầm cuộc đời.
Nguyên mẫu Thiếu nữ (The Maid) là quãng thời gian Nguyễn Hữu Thị Lan – tên thời con gái của Nam Phương Hoàng hậu – học tập tại Pháp. Người ta thấy hình ảnh nàng du học sinh Pháp đầy duyên dáng và mực thước. Một điều đặc biệt hơn cả là dựa theo những hình ảnh và tại liệu ghi lại thì đây là thời kỳ Thị Lan cười nhiều nhất, chứ không phải cái thời sánh đôi cùng Bảo Đại.
Nguyên mẫu Người tình (The Lover) có lẽ là thời gian nồng nàn tình yêu nhất với bà. Bất chấp sự cách biệt về tôn giáo (vua Bảo Đại đạo Phật, còn Nam Phương hoàng hậu đạo Công giáo) cùng với sự cản ngăn gay gắt của gia đình phía nhà vua khi đó, hai người vẫn đến với nhau. Bảo Đại sau này viết lại trong hồi ký rằng: “Lan có một vẻ đẹp thùy mị của người con gái miền Nam, hiền lành và quyến rũ làm tôi say mê”.
Nguyên mẫu Nữ Hoàng (The Queen) dường như là hiện thân xuyên suốt của Nam Phương hoàng hậu. Trong địa hạt chính trị, bà là hoàng hậu đầu tiên của nước Nam đi ra khỏi cung cấm, xuất hiện bên cạnh hoàng đế trong những nghi lễ chính thức, những cuộc thăm viếng và đặc biệt bà còn có những hoạt động xã hội, y tế, giáo dục, từ thiện riêng không tùy thuộc vào Vua Bảo Đại.
Chúng ta biết đến Nam Phương Hoàng Hậu nhiều nhất phải qua lá thư nổi tiếng “66 chữ” gửi cho Lý Lệ Hà, tình nhân của vua Bảo Đại:
“Em Lý Lệ Hà thân quý. Chị ở xa đức cựu hoàng hàng mấy vạn dặm trùng dương, nhưng chị biết rằng em đang hết lòng hết sức chăm sóc cựu hoàng ở Hong Kong. Chị cầu mong lịch sử mai đây không buông rơi cựu hoàng, còn gặp lại nhau. Đức Từ Cung Thái hậu và chị trọn kiếp nhớ ơn em. Chị Nam Phương!”
Khi này, bà và vua Bảo Đại đã có chung với nhau 5 người con. Hỏi bất kỳ người phụ nữ thời nay chúng ta nếu ở cùng một tình huống trên, biết rằng người đàn ông đầu ấp tay gối với mình lại công khai chuyện tình với một người phụ nữ khác thì sẽ như thế nào? Ta có căm hận không? Lòng ta có như lửa đốt? Tâm trí ta có còn giữ bình tĩnh? Vậy mà, khi đối diện với tình huống này, thay vì phản ứng hay thay đổi cảm xúc, bà duy trì lòng tự trọng và không bao giờ cho phép mình bị định nghĩa bởi những lựa chọn của chồng. Bà hiểu bản thân mình là ai, vị trí của mình ở đâu.
Nguyên mẫu nữ Hoàng có thể lùi về sau nhường chỗ cho Nguyên mẫu Người mẹ (The Mother) khi những đứa con ra đời, nhưng chưa bao giờ mất đi.
Những năm tháng cuối đời sống tại Pháp, bà vẫn thầm lặng chăm sóc con cái, khéo léo che giấu nỗi buồn trong đời sống tình cảm, cũng là cách để bà bảo vệ danh dự và phẩm giá của chồng. Đây cũng là giai đoạn mà bà tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn với Nguyên mẫu Nhà Hiền Triết (The Sage), bắt đầu nhìn lại cuộc đời với trí tuệ, sự hiểu biết và lòng bao dung.
Hành trình đa nguyên mẫu của phụ nữ hiện đại
Trong xã hội hiện đại, khi bình đẳng giới được thúc đẩy mạnh mẽ, phụ nữ có nhiều không gian hơn để khám phá bản thân và tự do định hình con đường riêng. Họ có thể là những người nội trợ chu đáo, hoặc nắm giữ vị trí lãnh đạo tại các công ty lớn. Một ngày, họ có thể cống hiến cho học thuật với cương vị Tiến sĩ, ngày khác, họ có thể từ bỏ sự nghiệp hiện tại để theo đuổi đam mê mới như nghệ thuật điêu khắc. Điều đặc biệt ở phụ nữ thời nay là họ không bị áp lực phải cố định trong một khuôn mẫu nào. Họ linh hoạt thay đổi, thích ứng với những biến chuyển của cuộc sống, đối mặt với khó khăn mà không chùn bước, và mạnh mẽ vượt qua thử thách để tiếp tục hành trình.
Cùng với sự phát triển của Tính nữ, nhận thức về vai trò của Tính nam cũng đang dần thay đổi theo hướng tích cực. Những quan niệm cũ kỹ về việc đàn ông phải thể hiện mạnh mẽ, hung hăng, không được rơi lệ và kiểm soát phụ nữ… đang dần bị loại bỏ. Khi Tính nữ được tôn trọng, nó tạo ra động lực cho một môi trường chung phát triển, thúc đẩy sự hòa hợp giữa cả hai giới và tạo điều kiện cho một xã hội tiến bộ hơn.
Không có một khuôn mẫu thành công duy nhất dành cho phụ nữ. Họ có quyền tự quyết định định nghĩa thành công của mình. Đối với một số người, đó có thể là xây dựng một sự nghiệp đầy thành công và tầm ảnh hưởng, trong khi những người khác lại thấy giá trị của mình trong việc chăm sóc và xây dựng một gia đình hạnh phúc. Quan trọng nhất là họ nắm giữ quyền tự do để lựa chọn và không bị giới hạn trong bất kỳ vai trò nào mà có thể tự do phát triển và thể hiện bản thân, điều khiển cuộc sống theo cách mình mong muốn.
Phụ nữ hiện đại không chỉ phá bỏ các rào cản mà xã hội đặt ra, mà họ còn vượt qua những giới hạn tâm lý của chính mình. Họ học cách trân trọng bản thân, tin tưởng vào khả năng và không sợ thất bại. Điều này mở ra một tương lai mới, nơi phụ nữ không chỉ theo đuổi ước mơ của chính họ mà còn truyền cảm hứng cho thế hệ sau, giúp xã hội phát triển theo hướng toàn diện và hài hòa hơn.
