Vô tính, tình dục bắt buộc và vì sao không nhất thiết phải quan hệ tình dục

“Tại sao bạn nói về chuyện tình dục trong khi không có trải nghiệm hấp dẫn tình dục?

“Ham muốn tình dục là chuyện tự nhiên, con người phải làm điều đó.”

Thời gian vừa qua tôi phát hiện ra mình là vô tính (asexual). Hơn ba năm, tôi không biết giải thích về xu hướng tính dục của mình như thế nào, cho đến khi theo dõi một trang về vô tính (@acedadadvice) trên Instagram và đọc một cuốn sách về “Từ chối tình dục bắt buộc” (Refusing Compulsory Sexuality), tôi mới bắt đầu suy nghĩ và nghi ngờ về xu hướng tính dục của mình.

Vô tính có phải là không muốn quan hệ tình dục?

Vô tính (tiếng Anh: Asexual) là một xu hướng tính dục trong cộng đồng LGBT, nhưng xu hướng tính dục này không phổ biến và được ít biết đến hơn. Theo Asexuality Visibility and Education Network, một người vô tính khi họ trải nghiệm ít hoặc không có sự hấp dẫn tình dục.

Hấp dẫn tình dục ám chỉ việc khi bạn thấy một ai đó, bạn thấy bị hấp dẫn tình dục và muốn quan hệ tình dục với họ. Trong khi đó, ham muốn tình dục là cảm giác cần phải quan hệ tình dục để cảm nhận khoái cảm và giải phóng tình dục.

Cá nhân vô tính có thể ham muốn tình dục hoặc không. Có nhiều người nghĩ rằng vô tính là một chứng bệnh, nhưng xu hướng tính dục vô tính không liên quan với bệnh tâm thần, bệnh lý hay bệnh sinh học. Vì xu hướng tính dục là một quang phổ, nên ta cần phải nhìn nhận vô tính là như một quang phổ. Vô tính là một từ gọi chung (umbrella term) và có nhiều nhánh như: bán tính (graysexual) – nằm đâu đó giữa vô tính và hữu tính, á tính (demisexual) – chỉ cảm thấy hấp dẫn tình dục sau khi mối quan hệ tình cảm hình thành. Trái ngược với người vô tính là người hữu tính (allosexual) – những người có hấp dẫn tình dục, bất kể là họ mang xu hướng tính dục nào.

Trải nghiệm của mỗi người vô tính sẽ khác nhau. Việc không cảm thấy sự hấp dẫn tình dục không đồng nghĩa với việc không tham gia vào các hoạt động tình dục. Có những người vô tính có thể có ham muốn tình dục cao, và còn thích điều đó (sex-favorable). Một số người vô tính không thích cũng chẳng ghét tình dục (sex-indifferent). Cũng có nhiều người vô tính có thể không muốn quan hệ tình dục, thậm chí có ác cảm với tình dục (sex-repulsive).

Tình dục bắt buộc (compulsory sexuality) là gì?

Tìm kiếm trên Google, chúng ta có thể dễ dàng hiểu thêm về vô tính và tất cả xu hướng tính dục. Trên các mạng xã hội, tôi cũng thấy nhiều nhà sáng tạo nội dung nói về vô tính và giải thích để mọi người có sự hiểu biết tốt hơn và không phân biệt đối xử với người có giới tính, xu hướng tính dục khác với kỳ vọng xã hội. Tuy nhiên, tôi lại không tìm thấy ai viết về tình dục bắt buộc (compulsory sexuality).

Vô tính và tình dục bắt buộc liên quan chặt chẽ với nhau. Tình dục bắt buộc là một quan niệm xã hội cho rằng tất cả mọi người phải ham muốn tình dục. Xã hội mặc định cho rằng con người phải làm tình; điều đó là lẽ tự nhiên và thường tình. Suy nghĩ này gây ra áp lực và ép những người không muốn quan hệ tình dục phải đáp ứng kỳ vọng xã hội. Nếu một người không tuân thủ tình dục bắt buộc thì sẽ bị cho là không bình thường, trái với tâm sinh lý tự nhiên của con người và đi ngược lại với chuẩn mực xã hội. Vì vậy người vô tính và những người không muốn làm tình bị cô lập và bị cho là không có giá trị trong xã hội.

Nhiều người thường xuyên hỏi tại sao trong ba năm tôi không làm tình. Ngay khoảnh khắc đó, tôi không biết trả lời như thế nào. Tôi đã trả lời do bản thân mình không muốn nhưng vẫn bị nhiều người thắc mắc về lý do. Tôi biết đó không đơn thuần là do tôi độc thân hay cố nhịn tình dục.

Theo một nghiên cứu của viện Williams ở Mỹ, trong năm 2019 có khoảng 1.7% người Mỹ là vô tính. Nghiên cứu này cho rằng nữ giới, và phi nhị giới là vô tính. Tuy nhiên, người vô tính bị phân biệt đối xử và kỳ thị hàng ngày nhiều hơn những xu hướng tính dục khác. Hiện tại ở Việt Nam có một cộng đồng vô tính có tên là Asexual in Vietnam (gọi tắt là AIV). Đây là mạng lưới kết nối người vô Tính, á tính, bán tính tại Việt Nam (gọi chung là cộng đồng phổ vô tính).

Là một người vô tính, tôi mong muốn mọi người có thể tìm hiểu để biết thêm về cộng động vô tính và đấu tranh cho những người vô tính mà chúng ta hoàn toàn có thể gặp hàng ngày. Quan trọng nhất, chúng ta cần chống lại suy nghĩ về tình dục bắt buộc.