Những chuyến công tác, những cuộc chu du khi đi học nước ngoài, những buổi họp với đối tác bên ngoài văn phòng,… đã khiến những bữa ăn một mình không còn là điều xa lạ với cá nhân tôi. Tôi có thể hào hứng ghé một quán nổi tiếng để thử đặc sản địa phương, có thể chủ động ăn chút gì đó nhanh gọn giữa các ca làm việc, hoặc cũng có thể nán lại lâu hơn bên một bữa ăn ngon với một quyển sách hay.
Câu nói “Cho mình bàn một người” không còn lạ lẫm với tôi, nhưng quả thực, chưa phải là điều quen thuộc đến thế với nhiều chủ nhà hàng và nhân viên phục vụ hay thậm chí là nhiều bạn bè, người quen khác. “Chỉ một mình thôi sao?”, họ sẽ hỏi lại tôi như vậy.
Đi ăn một mình có gì mà đáng sợ đến thế?
Tôi đã không ít lần bắt gặp những ánh nhìn có phần hoài nghi và ái ngại khi đi ăn một mình ở nhà hàng. Ở nơi quán xá, đi ăn một mình trông có vẻ cô độc và thảm hại.
Việc ăn và chia sẻ thức ăn vẫn được xem là một hoạt động xã hội, một hành vi mang tính cộng đồng, góp phần xây dựng và gắn kết những mối quan hệ. Ta đã quá quen với hình ảnh mâm cơm gia đình, mọi lịch trình trong ngày cũng được sắp xếp theo bữa ăn, sao cho giờ cơm luôn là khoảnh khắc quây quần đông đủ. Những địa điểm ăn uống cũng được sưu tầm, không phải cho riêng mình, mà để rủ rê và sẻ chia với những người thân thương, cho những bữa tụ tập rộn ràng và đông vui. Trong một xã hội nơi chủ nghĩa cộng đồng được đề cao, cũng dễ hiểu khi ăn một mình không phải một hoạt động thực sự thoải mái.
Đôi khi, tôi cũng sợ mình sẽ “chiếm” bàn của những nhóm khách khác, nên chọn cho mình chỗ ngồi bên quầy bar, hoặc sâu trong một góc càng kín đáo càng tốt. Điều này có lẽ càng phổ biến hơn với những người có biểu hiện lo âu xã hội (socially anxious), cảm thấy bất an và sợ bị đánh giá ở chỗ đông người. Trạng thái “một mình” của họ như được phơi bày ngay giữa nơi quán hàng, đặt dấu hỏi về sự thuộc về trong không gian công cộng. Cảm giác như mọi sự chú ý đổ dồn về phía mình, với những ánh mắt dò xét và thương hại – dù thực tế có thể không phải như vậy. Với nhiều người, ở một nơi chốn xã hội như nhà hàng, quán cà phê, có lẽ xuất hiện theo hiện theo nhóm vẫn dễ được chấp nhận hơn, còn đi một mình dễ dẫn đến cảm giác cô đơn, tự ti và thiếu thốn, như thể họ đang bị gạt ra ngoài lề.
Thực khách đơn độc mang gương mặt của người phụ nữ
Đi ăn một mình đã khó, phụ nữ đi ăn một mình lại càng khó hơn. Xuất hiện một mình ở nhà hàng, nhiều phụ nữ bị xem rằng hoặc họ đang cố gắng thu hút sự chú ý của đàn ông, hoặc họ là một cá thể cô đơn, “ế” đến mức chẳng ai đi cùng. Ẩn sau góc nhìn đó là những kỳ vọng mang tính giới đã hằn sâu: giá trị của một người phụ nữ thường gắn liền và được định nghĩa bởi tình trạng quan hệ.
Một cô bạn của tôi rất ngại đi ăn một mình hay xuất hiện một mình ở nơi công cộng nói chung. Trải nghiệm đó với bạn như in hằn hai chữ “cô đơn” và “lạc lõng”. Có thể cô ấy không hẳn là sợ bị đánh giá, nhưng chắc chắn không hề cảm thấy thoải mái khi phải tự mình lên kế hoạch cho bữa ăn và đến hàng quán một mình. Những bữa ăn không có người đồng hành thường chỉ là qua quýt cho xong.
Bữa tối thậm chí còn dễ mang lại nhiều cảm xúc tiêu cực hơn cho những người đi ăn một mình, nhất là phụ nữ, bởi khoảng thời gian này vốn được dành riêng cho những cuộc tụ họp hay những buổi hẹn hò. Những thực khách đơn độc dễ gặp phải sự soi mói và khó chịu gia tăng vào giờ ăn tối, vì các quy tắc xã hội dường như ngầm quy định rằng ăn một mình dễ được chấp nhận hơn vào ban ngày, khi mọi người đều tất bật với những công việc riêng và bữa ăn trưa ít mang những ý nghĩa xã hội. Như thế, tâm thế lạc lõng và sự thiếu hụt một cảm giác thuộc về không chỉ bị đánh dấu bằng ranh giới về không gian – bàn chung, bàn riêng – mà còn bao hàm cả những giới hạn về thời gian.
Rộng ra hơn, những tương phản giữa việc đi ăn theo nhóm – đi ăn một mình và những ranh giới về không gian, thời gian dành cho người ăn một mình phần nào phản ánh những chuẩn mực giới trong không gian công cộng. Đi ăn một mình trở thành câu hỏi về sự tác động lẫn nhau giữa các chuẩn mực giới và quyền tự chủ cá nhân.
Ăn một mình vẫn vui
Bạn không cần phải lập tức thay đổi thói quen nếu không thoải mái với việc đi ăn một mình. Song, cũng đừng tự mình tước đi quyền được tận hưởng những trải nghiệm và khoảng thời gian dành riêng cho bản thân.
Đi ăn một mình nhiều khi cũng đồng nghĩa với cảm giác tự do khi không phải cố gắng sắp xếp những lịch trình bận bịu chồng chéo và sự giải thoát khỏi những tin nhắn chọn địa điểm không hồi kết. Bạn bất chợt thèm một món ăn hay muốn thử một địa điểm mới mà không có ai hợp ý vào lúc đó, vậy tại sao không dành món ngon đó cho riêng mình? Không phải cố gắng tiếp lời những câu chuyện và để đồ ăn nguội ngắt trên bàn, không phải để ý xem đối phương có khẩu vị hay thói quen ăn uống khác với mình không, bạn lúc này có cả bữa ăn chỉ dành cho sở thích và cảm xúc của mình. Ăn một mình cũng giúp ta chú tâm hơn tới hương vị, thành phần và cách bài trí món ăn để thưởng thức nó một cách trọn vẹn nhất.
Trên thực tế, khi nhịp sống hiện đại ngày càng hối hả, việc ăn một mình cũng đã trở nên quen thuộc hơn. Nhiều nhà hàng, quán cà phê đã có những không gian thân thiện với khách đơn thân tới quán, với những bàn nhỏ một ghế, nhiều chỗ ngồi hơn trên quầy bar hay trên chiếc bàn dài bên cửa sổ. Đi một mình, bạn hoàn toàn có thể bắt chuyện với chủ quán hay nhân viên, hỏi về các món trên thực đơn hoặc đơn giản là dành một lời cảm ơn đến họ vì bữa ăn ngon miệng. Không chỉ tạo ra một sợi dây kết nối và xua đi cảm giác lẻ bóng, mà biết đâu, những cuộc trò chuyện với mọi người ở nhà hàng sẽ biến nơi đó thành quán quen, và lần tiếp theo bạn lại thấy mình như đã “thuộc về”, thân thiết chào hỏi ngay khi vừa tới cửa.
Đi ăn một mình là một lời khẳng định của sự hiện diện tự tin và độc lập. Hãy để những bữa ăn một mình trở thành thời gian để bạn kết nối với bản thân, trân trọng những giá trị cá nhân và khám phá thế giới ẩm thực theo cách của riêng mình.
Hà Thu
I write with care and kindness. I write for care and kindness to reach further.
