Sân bay những ngày hè cao điểm chật chội và ồn ào, với hàng dài đoàn người chờ làm thủ tục và những phòng chờ thiếu ghế trầm trọng. Với một solo traveller – chẳng có gì ngoài chiếc vali nhỏ đủ xách tay trong mỗi chuyến bay như tôi, mỗi lần đến và đi từ hai sân bay lớn nhất cả nước đã như một cơn ác mộng. Mọi chuyện còn tệ hơn với những bà mẹ có con sơ sinh hoặc con nhỏ, phải loay xoay với đứa con đang khóc đòi bú trong tay.
Đi dọc những hành lang phòng chờ các sân bay ở Việt Nam, không khó để tìm thấy những không gian công cộng như phòng hút thuốc (Smoking room), khu vui chơi trẻ em, hộp ngủ (Sleeping pod),…- những tiện ích đáp ứng đầy đủ nhu cầu và nâng cao trải nghiệm hành khách. Tuy nhiên, thật lạ rằng rất hiếm sân bay tại Việt Nam trang bị không gian hỗ trợ phụ nữ có con sơ sinh, với những nhu cầu tối thiểu như cho cho con bú, thay bỉm, tã cho trẻ,… Dublin, Changi, JFK, San Franciso,…là những sân đã trang bị phòng chăm sóc trẻ sơ sinh và cho trẻ bú. Đã đến lúc các sân bay của Việt Nam bắt kịp với tiện ích thiết yếu này.
Phòng cho con bú (Lactation Pod) tại sân bay quốc tế John F. Kennedy (JKF – New York)
Phòng cho con bú tại Sân bay quốc tế Dublin (Ireland)
Phòng chăm sóc trẻ sơ sinh (Nursing room) – Sân bay quốc tế Changi (Singapore)
Cho con bú nơi cộng cộng là nhu cầu sinh lý và quyền lợi cơ bản của mẹ và trẻ em: Mặc dù có nhiều loại sữa bột hỗ trợ, sữa mẹ vẫn là phương pháp nuôi dưỡng tự nhiên và tối ưu nhất. Slogan “Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ” không xuất hiện trên quảng cáo một cách ngẫu nhiên – Tổ chức Y tế Thế giới WHO khuyến khích các bà mẹ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong suốt 6 tháng đầu, và tiếp tục cho con bú cho đến khi tròn 2 tuổi. Tần suất mẹ cần cho trẻ bú một ngày là 2-3 tiếng, trong khi thời gian di chuyển, làm thủ tục và chờ đợi ở Sân bay có thể kéo dài hàng giờ liền. Nếu không được cho bú đúng giờ, chu kì dinh dưỡng của trẻ sẽ bị gián đoạn khiến trẻ dễ quấy khóc. Cách duy nhất để đảm bảo em bé vẫn được cho ăn đúng giờ là cho con bú ngay tại chỗ, trong các phòng chờ, ghế trống,…Song, việc này cũng dẫn đến nhiều bất cập khác.
Không phải phụ nữ nào cũng cảm thấy thoải mái khi cho con bú nơi công cộng. Một khảo sát đăng tải trên Tạp chí nuôi con bằng sữa mẹ quốc tế về Nhận thức và thực hành nuôi con bằng sữa mẹ nơi công cộng trong một cộng đồng đô thị ở Accra, Ghana cho thấy 52% phụ nữ được hỏi cảm thấy không thoải mái, 27% cảm thấy xấu hổ và 15% cảm thấy như bị kì thị. 70% phụ nữ được hỏi cũng cho rằng nên có khu vực riêng tư để cho con bú nơi công cộng.
Việc cho trẻ bú mẹ chẳng có gì sai, nhưng những bà mẹ vẫn phải đối mặt với sự kì thị ngầm qua những ánh mắt dò xét. Nhiều người vẫn giữ suy nghĩ cực đoan rằng hành động này thiêng liêng này là “thiếu tế nhị”, rằng phụ nữ cần phải “kín đáo”, “khéo léo”, nếu gấp quá thì phải có mẹo mực “che chắn”. Họ liệu có đặt mình trong hoàn cảnh của người mẹ, phải xoay sở khi con đòi ăn, phải đắn đo nên để con khóc hay chịu “hi sinh” hình ảnh bản thân?
Những người không hoặc chưa từng làm mẹ hẳn sẽ nghĩ chăm sóc con nhỏ chẳng mấy khó khăn, cho con bú thì đơn giản cũng là “vạch áo lên là xong”. Họ không nghĩ đến những lúc đứa trẻ quấy khóc mà một lần bú thôi là không đủ để dỗ dành. Họ cũng chẳng hay biết đến cuộc chiến mang tên “thay bỉm” và cơ man “vũ khí” kèm theo. Làm mẹ đúng là một thiên chức đáng quý, nhưng cũng đi kèm với trách nhiệm nặng nề trên vai mỗi người phụ nữ từ khi mang bầu cho đến khi đứa trẻ trưởng thành.
Đối với trẻ sơ sinh, trách nhiệm đó còn to lớn hơn đến mức trở thành nỗi sợ. Trẻ sơ sinh vốn nhạy cảm, chỉ cần một tiếng ồn nơi đông người cũng khiến đứa trẻ quấy khóc, một cơn hắt hơi của người lớn cũng khiến đứa trẻ đổ bệnh nhiều tháng liền. Để mặc người mẹ và đứa con xoay sở ở sân bay – nơi một ngày có vài nghìn người từ khắp nơi qua lại, nơi ồn ào không ngớt bởi tiếng nói chuyện, tiếng loa phát thanh, tiếng máy bay cất cánh – chẳng khác nào đem sức khỏe và tinh thần của trẻ sơ sinh ra cá cược. Mà đã là trẻ sơ sinh, chúng còn biết làm gì ngoài quấy khóc?
Tôi đã từng chứng kiến mẹ mình nuôi em nhỏ, bà vật lộn với từng bình sữa, cái bỉm, cái khăn, các tã,… Suốt 2 năm trời, mẹ tôi không dám mang con đi xa, bà từ chối mọi chuyến đi du lịch hay công tác, phần vì sợ con không an toàn chốn đông người, phần bởi không muốn phải lâm vào thế “tiến thoái lương nan”, cho con bú, thay bỉm cho con trước ánh mắt dòm ngó, cười cợt của bao người.
Một căn phòng riêng với đầy đủ trang thiết bị chuyên biệt để chăm sóc trẻ sơ sinh sẽ là phép màu cho mẹ tôi và những bà mẹ sơ sinh bận rộn khác, họ sẽ không phải kìm nén đôi chân ham thích bay nhảy, không cần phải lo lắng đến sức khỏe của con hay ý kiến của người ngoài cuộc. Một sân bay chăm sóc tận tình, không bỏ mặc những những đối tượng thiệt thòi và yếu thế nhất sẽ gây được thiện cảm đặc biệt và uy tín với công chúng. Một căn phòng nhỏ nhưng đem về hai lợi ích lớn cho cả hành khách và sân bay.
Mướp
for all the women who have made me who I am
